د دار التجدد و الارتحال - دنياى خاكى « 1 » درايه - درايت عبارت از معرفتى است كه حاصل مىشود به نوعى از حيلت كه تقدم مقدمات و استعمال رؤيت باشد و اصل آن از باب « دريت الصيد » است و از اين جهت كه اساس آن بر حيلت است درست نيست كه بر ذات حق اطلاق شود زيرا فكر و حيلت دربارهء او ممتنع است . « 2 » درخت طوبى - درخت طوبى درختى است معروف ، در آثار شهاب الدين سهروردى از آن به عنوان استعاره نام برده شده است . يعنى با توجه به معناى استعارى آن درخت طوبى درختى است در بهشت كه ميوهء آن غذاى نيكان و ثوابه‌كاران است و ميوه درخت زقوم قوت و غذاى بدكاران است . درخت زقوم در جهنم و درخت طوبى در بهشت است . « 3 » دفاتر استعدادات - مراد ملا صدرا از اين اصطلاح لوح قدر است كه محل صور جزييه مقدرة الوجود در عالم است . « 4 » دور - دور در اصطلاح فلاسفه توقف شىء است به خود يعنى يك چيز هم علت باشد و هم معلول چنان كه گفته شود « الف » متوقف بر « ب » و « ب » متوقف بر الف مىباشد كه دور صريح گويند . توضيح اين‌كه اگر گفته شود فرضا « آتش » علت حرارت است و « حرارت » علت آتش لازمه آن اين است كه آتش متقدم بر نفس خود باشد زيرا مىدانيم كه علت بر معلول تقدم دارد و قهرا معلول متأخر از علت است و با اين فرض موقعى كه گفته مىشود « آتش » علت حرارت است يعنى آتش متقدم بر حرارت است و موقعى كه گفته مىشود « حرارت » علت آتش است يعنى آتش متأخر از حرارت است ، نتيجه اين‌كه آتش متقدم بر خود مىباشد . آن‌گاه كه وصف عليت دارد متقدم است و آن‌گاه كه وصف معلوليت دارد متأخر است . مثال فوق مربوط به دور به يك واسطه است و دور به چند واسطه كه آن را دور مضمر ناميده‌اند نيز سرانجام مستلزم تقدم شىء بر خود مىباشد چنان كه اگر گفته شود « الف » علت « ب » است و « ب » علت « ج » . « 5 » و « ج » علت « د » است و در عكس آن سلسلهء علل و معلول گفته شود « د » علت « ج » و « ج » علت « ب » و « ب » علت « الف » است نيز همان

--> ( 1 ) تفسير ملا صدرا ، ج 2 ، ص 108 . ( 2 ) اسفار ، ج 3 ، سفر 1 ، ص 515 . ( 3 ) اسرار آيات ، ص 393 . ( 4 ) رسائل ، ملا صدرا ، ص 282 . ( 5 ) اسفار ، ج 2 ، سفر 1 ، ص 141 .